Skazana na bycie imperium? Piłsudski o Rosji i Rosjanach
W tym odcinku podcastu historycznego Polihistor poruszony zostanie temat rosyjskiego imperializmu. Dr Bartłomiej Gajos z Centrum Mieroszewskiego rozmawia z dr hab. Krzysztofem Klocem z Instytutu Historii i Archiwistyki Uniwersytetu Pedagogicznego im. KEN w Krakowie o tym, jak postrzegana była Rosja i jej obywatele przez Józefa Piłsudskiego na przełomie XIX i XX w.
Słuchacze poznają bliżej sylwetkę Józefa Piłsudskiego, dowiadują się, jak na kształtowanie się jego myśli politycznej w stosunku do Rosji wpłynęła pamięć o upadku powstania styczniowego, zsyłka na Syberię w 1887 r. oraz znajomość z Bronisławem Szwarcem – działaczem niepodległościowym i mentorem Piłsudskiego.
Stosunek Piłsudskiego do Rosji zmieniał się i ewoluował z biegiem lat w zależności od sytuacji międzynarodowej i położenia sprawy polskiej na jej arenie. Początkowo Piłsudski był buntowniczo nastawiony do Rosji jako do zaborcy i ciemiężyciela narodu polskiego, aby następnie stać się wodzem postrzegającym Rosję jako sąsiada niepodległej Polski. Po 1918 r. Piłsudski zaczyna traktować Rosję jako państwo, z którym należy dążyć do regulacji stosunków politycznych.
Z drugiej strony, Piłsudski gardził czymś, co możemy nazwać rosyjskością/dostojewszczyzną kojarzoną z poddaństwem, uniżonością i daleką od mentalności świata zachodu azjatyckością. Piłsudski miał dość negatywny stosunek do Rosji, ale jednocześnie był przekonany, że bez względu na to, kto będzie rządził w Petersburgu i jaki ustrój polityczny zapanuje w Rosji, jest to kraj skazany na bycie imperium oraz prowadzenie polityki imperialistycznej.
Z czego wynikało takie postrzeganie Rosji? Jaki był stosunek Piłsudskiego do caratu, a jaki do samego narodu rosyjskiego? Jaki obraz Rosjan wyłania się z tekstów programowych Polskiej Partii Socjalistycznej pisanych po powrocie z Syberii? Jak zmieniła się polityka Piłsudskiego w stosunku do Rosji po 1905 r.? I wreszcie, czy Piłsudski w ogóle dopuszczał do siebie możliwość powstania demokratycznej Rosji, czy w jego oczach był to kraj wyłącznie skazany na bycie imperium?
