TikTok stał się kluczowym miejscem, gdzie inspirowane przez Rosję narracje i propaganda partii rządzącej Gruzińskie Marzenie zbiegają się z polityką wewnętrzną i przekształcają ją poprzez retorykę wojny kulturowej i dezinformację.

W odróżnieniu np. od Mołdawii czy Rumunii, gdzie władze starają się zwalczać antyzachodnie wpływy, partia rządząca w Gruzji promuje tę retorykę we własnych oświadczeniach i legislacji. Poprzez przemieszanie rozrywki i apolitycznych hashtagów z prowokacyjnymi przekazami, prorządowe konta w sieciach społecznościowych normalizują dyskurs spiskowy, pogłębiają polaryzację i podważają zachodnie sojusze państwa, przyspieszając upadek gruzińskiej demokracji.

W Gruzji propaganda rosyjska wykorzystuje retorykę wojny kulturowej, zwłaszcza na TikToku, gdzie przez krótkie, nacechowane emocjonalnie filmiki rozpowszechniane są treści homofobiczne, antyliberalne i antyzachodnie. Te narracje, które powtarzają treści rosyjskiej propagandy, przenikają się z polityką wewnętrzną, a partia Gruzińskie Marzenie wzmacnia je, co prowadzi do osłabiania demokracji i zahamowania integracji Gruzji z UE. 

Zamiast telewizji – TikTok

O ile wcześniej polaryzacja debaty koncentrowała się wokół telewizji, dziś rozkwita na rozdrobnionych platformach społecznościowych, gdzie aktywnie działają media partyjne, a teorie spiskowe znajdują szeroki oddźwięk Skuteczność Rosji kryje się nie w bezpośredniej promocji, ale w dostosowaniu dyskursu konserwatywnego do lokalnego kontekstu, co prowadzi do przekształcenia debaty publicznej na arenie cyfrowej.

Platformy społecznościowe stały się w Gruzji głównym źródłem informacji, a ich wykorzystanie dynamicznie rośnie, zwłaszcza wśród ludzi młodych. Już 49 proc. użytkowników w wieku 18-34 deklaruje, że używa TikToka. W 2024 r. liczba osób, które wskazały media społecznościowe jako główne źródło informacji wzrosła do ponad połowy (51 proc.) dorosłej populacji.

Nasilenie propagandy radykalnie prawicowej w Gruzji różni się od sytuacji innych krajach Europy Środkowej i Kaukazu Południowego. Podczas gdy rządy w innych krajach, np. w Rumunii i Mołdawii zwalczają rosyjskie kampanie propagandowe, konserwatywne i eurosceptyczne Gruzińskie Marzenie wzmacnia je.

Walka z „agentami zagranicy”

Warto zauważyć, że radykalnie prawicowy zwrot gruzińskiego rządu to niedawne zjawisko. Pierwszym sygnałem wyraźnego przejścia od roli okazjonalnego inicjatora wojen kulturowych do pełnego zwolennika teorii spiskowych było ogłoszenie w marcu 2023 r. projektu ustawy o „przejrzystości wpływów zagranicznych”, zwanej powszechnie ustawą o agentach zagranicznych. Regulacje te zobowiązują organizacje pozarządowe, które otrzymują co najmniej 20 proc. finansowania z grantów zagranicznych do zarejestrowania się w charakterze „agentów zagranicznych”. Od tamtego czasu Gruzińskie Marzenie przyjęło szereg drakońskich przepisów, które mają na celu uciszenie i kryminalizację niezależnego dziennikarstwa oraz społeczeństwa obywatelskiego. Czyni to pod pretekstem zwalczania tzw. Deep State oraz rzekomych wysiłków Zachodu na rzecz otwarcia „drugiego frontu” w wojnie z Rosją, czyli wciągnięcia Gruzji w wojnę.

Gruziński zwrot w kierunku radykalnej prawicy jest zauważalny na TikToku, gdzie prorosyjscy i prorządowi autorzy treści publikują nagrania promujące Gruzińskie Marzenie i jego polityków. Szczególnie widać to przy okazji takich kontrowersyjnych działań jak ogłoszenie (w listopadzie ubiegłego roku) przez premiera Iraklego Kobachidzego pauzy w procesie eurointegracji do 2028 r. czy – w reakcjach na udokumentowane doniesienia o brutalności policji wobec uczestników protestów i dziennikarzy, reagujących na to wydarzenie.

Symfonia hashtagów – TikTok na służbie polityków

Jednym z czołowych przykładów prorządowego i antyzachodniego konta, które powtarza tezy rosyjskiej propagandy na TikToku jest Anti-Maidani. Jego aktywność zbiega się z wydarzeniami politycznymi w Gruzji, takimi jak uchwalenie ustawy o „przejrzystości wpływów zagranicznych”, odroczenie negocjacji akcesyjnych z UE i przyjęcie kolejnych surowych przepisów, zwanych jako FARA (o rejestracji agentów zagranicznych, wprowadzająca kary więzienia za niezastosowanie się do wymogu rejestracji). 

Widać, że aktywność tego konta rośnie podczas kryzysów generowanych przez reżim rządzący. Z jednej strony konto zwiększa zasięgi przez hashtagi wzrostu, oparte o algorytmy i FYP (For Your Page). Z drugiej – hashtagi partyjne generują większe zaangażowanie i często są łączone z podpisami zawierającymi wulgarne obelgi wobec przedstawicieli opozycji. Anti-Maidani ma ponad sześć tysięcy subskrybentów, ponad 90 tys. polubień i ponad milion odsłon.

Prorządowe konta na TikToku sugerują używają szeregu strategii informacyjnych do promowania Gruzińskiego Marzenia, m.in. sugerując, że uczestnicy protestów są „agentami zagranicy”, zaś partia rządząca działa na rzecz integracji z UE, chociaż w istocie tak nie jest. Politycy opozycji są zniesławiani, w tym przy użyciu wulgarnych treści, homofobicznych obelg i przekleństw. Inną metoda jest rozpraszanie i odwracanie uwagi – wplatanie treści rozrywkowych i plotek o celebrytach w informacje z zakresu twardej polityki po to, by zwiększyć zasięgi, zmylić algorytmy TikToka i pozyskać nowych obserwujących.

 

O Autorach

Zachary Fabos jest amerykańskim ekspertem, analitykiem gruzińskiego think tanku CRRC-Georgia. Z wykształcenia jest antropologiem, a obszar jego zainteresowania to polityka gender, ekstremizm prawicowy, mechanizmy teorii spiskowych i ich powiązania z mediami społecznościowymi w regionie Kaukazu. 

Makhare Atchaidze jest analitykiem CRRC-Georgia, pracuje jako asystent naukowy i wykładowca wizytujący w Gruzińskim Instytucie Spraw Publicznych (GIPA), a także jako wykładowca wizytujący Uniwersytetu SABAUNI w Tbilisi. Obecnie odbywa studia doktoranckie z socjologii kultury i mediów na Uniwersytecie Państwowym w Tbilisi.

Tłumaczyła Justyna Prus.

 

Bibliografia

Tagi: Gruzja Rosja Dezinformacja Media społecznościowe Społeczeństwo Kaukaz

Jeśli chcesz się z nami skontaktować lub zaproponować temat, napisz na: blog@mieroszewski.pl.