Polski głos na Lviv Book Forum 2025 | Centrum Mieroszewskiego

Od 1994 roku gromadzi pisarzy, tłumaczy, wydawców, naukowców i miłośników literatury z całego świata. Przez trzy dekady festiwal odwiedzili m.in. Olga Tokarczuk, Anne Applebaum, Paulo Coelho czy Serhij Żadan. To przestrzeń, w której literatura spotyka się z debatą o tożsamości, historii i przyszłości regionu.

W 2025 roku, podczas 32. edycji BookForum, w programie znalazł się blok polski współorganizowany przez Centrum Mieroszewskiego. Hasłem festiwalu była „Odporność i wytrzymałość”, a polsko-ukraińskie rozmowy przygotowane przez Centrum koncentrowały się wokół tematów kultury, pamięci i godności.

Dlaczego Centrum Mieroszewskiego zaangażowało się w Lviv BookForum?

Misją Centrum jest budowanie dialogu między Polską a Ukrainą oraz wspieranie wzajemnego zrozumienia poprzez kulturę, naukę i debatę publiczną. Lwowski festiwal to wyjątkowe miejsce spotkania elit intelektualnych i szerokiej publiczności – przestrzeń, w której można nie tylko prezentować polską perspektywę, ale także wspólnie z ukraińskimi partnerami szukać odpowiedzi na pytania o przyszłość naszych relacji. Udział w Lviv BookForum był dla Centrum okazją do wzmocnienia polskiego głosu w najważniejszym literackim wydarzeniu Ukrainy i do pogłębiania dialogu w czasie wojny i przemian społecznych.

Program debat na 32. Lviv Book Forum

3 października 2025, 17:30–18:30 | Muzeum Etnografii i Rzemiosła Artystycznego Instytutu Etnologii Narodowej Akademii Nauk Ukrainy
Jakiej przeszłości potrzebuje przyszłość – o historii, która połączy Polaków i Ukraińców.
opracowanie dyskusji w przygotowaniu

Rozmowa o tym, które elementy wspólnej historii mogą łączyć oba narody i jak interpretować przeszłość w sposób wspierający dialog, a nie resentymenty.

Uczestnicy

• Łukasz Adamski – historyk, wicedyrektor Centrum Mieroszewskiego
• Natalia Starczenko – historyczka specjalizująca się w dziejach Rzeczypospolitej Obojga Narodów

Moderacja

• Olha Worożbit – ekspertka ds. polityki zagranicznej, dziennikarka „Ukraińskiego Tygodnia”

4 października 2025, 16:00–17:00 | Muzeum Etnografii i Rzemiosła Artystycznego Instytutu Etnologii Narodowej Akademii Nauk Ukrainy
„Niewinny” content. Rozmowa o kulturze i tożsamości
opracowanie dyskusji w przygotowaniu

Jak ukraińscy twórcy mierzą się z radzieckim dziedzictwem stereotypów? Dyskusja inspirowana antologią „Niewinny content i inne pułapki” o tym, jak literatura, muzea i kultura masowa funkcjonują w czasie wojny.

Uczestnicy

• Katarzyna Kotyńska – tłumaczka literatury ukraińskiej, profesorka Uniwersytetu Jagiellońskiego, laureatka Drahoman Prize 2023
• Ostap Sływyński – ukraiński poeta, eseista, wykładowca literatury polskiej we Lwowie
• Bohdan Tychołoz – literaturoznawca, director of the Lviv National Museum of Literature and Memory of Ivan Franko

Moderacja

• Natalia Tkaczyk – tłumaczka, redaktorka portalu „Nowa Polszcza”

5 października 2025, 14:00–15:00 | Scena główna, Pałac Sztuki
Człowiek wobec wojny. Rozmowy o godności

Uczestnicy

• Ludmiła Husejnowa – działaczka na rzecz praw człowieka, liderka NGO „Numo, siostry!”
• Karolina Sulej – pisarka, reportażystka, autorka m.in. „Rzeczy osobistych”
• Wojciech Tochman – reporter i pisarz, autor książek o konsekwencjach wojen, obecnie pracuje i działa wolontariacko na Ukrainie

Moderacja

• Zoriana Varenia – dziennikarka i politolożka, redakcja „Nowa Polszcza”

Wojna pozbawia ludzi domów, prywatności i poczucia bezpieczeństwa, ale też wystawia na próbę ich człowieczeństwo. O tym, jak zachować godność w świecie przemocy i chaosu, rozmawiali uczestnicy panelu „Człowiek wobec wojny. Rozmowy o godności”.

„Mówienie o godności w obliczu przemocy jest niezwykle trudne, bo wojna wydobywa z człowieka zarówno to, co w nim najlepsze, jak i to, co najciemniejsze” – mówił Wojciech Tochman, podkreślając, że jego praca reporterska polega przede wszystkim na słuchaniu i dawaniu świadectwa.

Ludmiła Husejnowa, działaczka na rzecz praw człowieka, opowiedziała o swoim doświadczeniu więzienia i tortur. „Pomagała mi wiara, że to, co się dzieje, kiedyś będzie nazwane po imieniu. Że ci, którzy cierpieli, nie zostaną zapomniani” – mówiła, zwracając uwagę na znaczenie pamięci i świadectwa w odbudowie godności.

Z kolei Karolina Sulej przypomniała, że człowieczeństwo często manifestuje się poprzez codzienne gesty i drobne przedmioty. „Rzeczy, które zostają z człowiekiem w czasie wojny, to jego schronienie. W nich kryje się pamięć i tożsamość.”

Wspólnie uczestnicy doszli do wniosku, że godność w czasie wojny staje się aktem oporu i narzędziem przetrwania – sposobem, by zachować siebie, gdy świat próbuje nas odczłowieczyć.

„Wojna odbiera wszystko – ale to, jak o niej mówimy, może przywracać sens i wiarę w człowieka.” – podsumowała Karolina Sulej

Wszystkie wydarzenia odbyły się w ramach 32. edycji Lviv BookForum (3–5 października 2025 r.).