Armenia – wschodnia flanka NATO | Centrum Mieroszewskiego

To właśnie w tym kontekście Centrum Mieroszewskiego, we współpracy z armeńskim Research Center on Security Policy, zorganizowało w Warszawie międzynarodową konferencję „Strategic Dialogue: Armenia – NATO’s Eastern Flank”, realizowaną przy wsparciu NATO w ramach programu Science for Peace and Security (SPS).

Celem wydarzenia było stworzenie przestrzeni, w której eksperci, analitycy i decydenci z Polski, Armenii, państw NATO (kraje wschodniej flanki oraz Turcja) mogli wspólnie dyskutować o wyzwaniach i perspektywach bezpieczeństwa w regionie. Spotkanie miało charakter strategicznego dialogu, w którym doświadczenia Europy Środkowo-Wschodniej i Kaukazu Południowego spotkały się w jednym miejscu – w Warszawie – by wypracować diagnozy i rekomendacje.

W obliczu globalnych turbulencji: NATO, Armenia i Rosja

Pierwszy panel konferencji poświęcony był zmianom w układzie sił w Europie Wschodniej i na Kaukazie Południowym. Dyskusja koncentrowała się na konsekwencjach słabnących wpływów Rosji, wzmacnianiu roli NATO i procesie redefinicji bezpieczeństwa w regionie.

Dyrektor Centrum Mieroszewskiego, Ernest Wyciszkiewicz, otwierając debatę, zwrócił uwagę, że „żyjemy w czasie, w którym trudno nadążyć za zmianami – potrzebujemy forów, które pozwolą nam lepiej rozumieć, co dzieje się wokół nas”. Jak podkreślił, konferencja ma służyć nie tylko wymianie opinii, ale także budowaniu praktycznych rekomendacji w obszarze bezpieczeństwa.

Karol Wasilewski z Ośrodka Studiów Wschodnich wskazał, że wojna na Ukrainie jest częścią szerszego rosyjskiego projektu przebudowy porządku międzynarodowego. „Rosja od lat próbuje zredefiniować system globalny pod kątem własnych interesów. Dla krajów Kaukazu Południowego oznacza to, że Moskwa instrumentalizuje konflikty, zwłaszcza armeńsko-azerbejdżański, by utrzymać swoją dominację” – mówił. Jego zdaniem Armenia, podobnie jak inne kraje regionu, poszukuje dziś nowych partnerstw opartych na współpracy z Zachodem i NATO, które „działa w logice demand-driven – odpowiadając na potrzeby państw partnerskich”.

Z kolei Areg Kochinyan, dyrektor Research Center on Security Policy z Erywania, przedstawił perspektywę Armenii. Wskazał, że rosyjska agresja na Ukrainę i brak reakcji Moskwy na zagrożenia bezpieczeństwa Armenii doprowadziły do gwałtownej zmiany nastrojów społecznych. „Jeszcze kilka lat temu Armenia była postrzegana jako kluczowy sojusznik Rosji w regionie. Dziś słowo ‘Rosja’ w Armenii stało się synonimem ‘zdrady’” – podkreślił.

Kochinyan opisał także „hybrydową wojnę Rosji przeciwko Armenii” prowadzoną poprzez media, presję gospodarczą i wspieranie prorosyjskich środowisk. W jego opinii, obecna polityka Erywania zmierza do dywersyfikacji relacji międzynarodowych – od uzbrojenia, po współpracę gospodarczą i energetyczną. „To test dla naszego rządu – czy będzie miał dość determinacji, by faktycznie uniezależnić kraj od Rosji” – powiedział.

Podsumowując panel, uczestnicy zgodzili się, że Armenia znajduje się dziś w momencie przełomowym – między historyczną zależnością od Moskwy a nowym, bardziej zachodnim kierunkiem polityki. Jak podkreślił Wasilewski, „Kaukaz Południowy coraz częściej postrzegany jest jako integralna część europejskiej architektury bezpieczeństwa”.

Kolejne panele konferencji, prowadzone w trybie zamkniętym zgodnie z zasadą Chatham House, poświęcone były m.in. odporności na rosyjskie wpływy, strategiom bezpieczeństwa NATO na wschodniej flance oraz perspektywom dialogu armeńsko-tureckiego.

Polska jako kreator dialogu

Trzeciego dnia konferencji armeńscy i tureccy eksperci wzięli udział w trójstronnym eksperckim spotkaniu poświęconemu sytuacji bezpieczeństwa na Kaukazie organizowanym wspólnie przez Centrum Mieroszewskiego oraz Ośrodek Studiów Wschodnich. Polska – dzięki swojemu położeniu, potencjałowi obronnemu i doświadczeniu transformacyjnemu – odgrywa dziś kluczową rolę na wschodniej flance NATO, stając się naturalnym miejscem dla dialogu międzynarodowego.

Misja Centrum Mieroszewskiego

Konferencja wpisuje się w szerszą misję Centrum Mieroszewskiego, które od lat analizuje procesy historyczne, polityczne i społeczne w Europie Wschodniej. Celem tego jest pogłębianie wiedzy o regionie oraz budowanie odporności demokratycznych społeczeństw wobec wyzwań i zagrożeń.