Pragmatyczny wizjoner. Rzecz o Juliuszu Mieroszewskim
Juliusz Mieroszewski należał do najważniejszych polskich intelektualistów XX wieku. Publicysta paryskiej „Kultury”, współtwórca nowoczesnego myślenia o Ukrainie, Litwie i Białorusi oraz jeden z najbardziej przenikliwych polskich analityków politycznych pozostaje dziś postacią zaskakująco mało znaną.
Żył w epoce wielkich kryzysów i przełomów. Doświadczył wojny, emigracji i zimnej wojny. Przez dziesięciolecia analizował zmieniającą się rzeczywistość polityczną, próbując zrozumieć procesy, które dla wielu jego współczesnych pozostawały jeszcze niewidoczne. Współtworzył intelektualne środowisko paryskiej „Kultury” i należał do grona autorów, którzy pomogli zmienić sposób myślenia o relacjach Polski z Ukrainą, Litwą i Białorusią.
To pierwsza popularnonaukowa biografia Juliusza Mieroszewskiego. Maciej Łuczak, korzystając z tekstów Mieroszewskiego, korespondencji oraz materiałów archiwalnych, rekonstruuje jego intelektualną drogę i pokazuje, jak rodziły się idee, które później stały się jednym z fundamentów polskiego myślenia o Europie Wschodniej.
Szczególne miejsce zajmuje w książce relacja Mieroszewskiego z Jerzym Giedroyciem oraz środowiskiem paryskiej „Kultury”. Jak podkreśla prof. Antoni Dudek, autor „odtworzył proces formowania się myśli politycznej środowiska paryskiej »Kultury«, ukazując zarazem złożoność relacji łączących Mieroszewskiego z Jerzym Giedroyciem”.
Pragmatyczny wizjoner to opowieść o intelektualnej odwadze, odpowiedzialności za słowo i sztuce krytycznego myślenia. A także o człowieku, który uważał, że realizm nie polega na obronie własnych przekonań za wszelką cenę, lecz na gotowości do ich zmiany, gdy zmienia się rzeczywistość.
Bo być może najważniejszym dziedzictwem Juliusza Mieroszewskiego nie są konkretne prognozy ani polityczne koncepcje, lecz sposób myślenia, który pozostawił kolejnym pokoleniom.
Maciej Łuczak – dr nauk społecznych, prawnik, dziennikarz, publicysta i politolog. W latach 2011–2016 doradca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej dr. Łukasza Kamińskiego. Adiunkt w Instytucie Studiów Politycznych PAN. Autor książek o Stanisławie Barei i polskim kinie oraz monografii naukowej A imię jego 34. Postępowania karne wobec sygnatariuszy Listu 34 i popierających go pisarzy.
