Dlaczego Bitwa o Lwów (1918-1919) do dziś budzi emocje?
film z polskimi napisami
Lwów – jedno z najważniejszych miast Ukrainy, a jednocześnie miasto przez swoją historię i kulturę niezwykle związane z Polską. Gdy po rozpoczęciu przez Rosję pełnoskalowej wojny przeciwko Ukrainie Lwów stał się kluczowym węzłem logistycznym, a także schronieniem dla tysięcy uchodźców, Ukraińcy z innych części kraju od razu zauważali, że miejscowe tradycje, język pełen słów wspólnych z polszczyzną, kuchnia, a nawet pewne cechy mentalności mieszkańców, jak np. wysoki poziom religijności, wciąż mocno łączą Lwów z Polską.
Dla Polaków Lwów pozostaje miejscem szczególnego sentymentu i pamięci historycznej – grodem „zawsze wiernym”, w którym kształciła się i żyła elita polskiej inteligencji w drugiej połowie XIX i w pierwszej połowie XX wieku.
W świadomości większości Ukraińców Lwów funkcjonuje natomiast jako jedna z kolebek ukraińskiej tożsamości narodowej, ośrodek walki o niepodległość oraz miasto, w którym najlepiej zachowało się europejskie dziedzictwo architektoniczne – przypominające o okresie polskim i austriackim w dziejach miasta.
Ponad sto lat temu miasto to stało się jednak prawdziwym polem bitwy dla dwóch narodów - polskiego i ukraińskiego – z których każdy uważał je za swoje. W nowym odcinku „Realnej Istoriji” pokazujemy sytuację polityczną i społeczną Galicji Wschodniej po rozpadzie monarchii habsburskiej oraz przebieg walk o Lwów jesienią 1918 roku. Analizujemy, kim byli uczestnicy starć - żołnierze Ukraińskiej Armii Halickiej, polscy ochotnicy, młodzież szkolna i studenci (słynne „Orlęta Lwowskie”) – oraz jakie cele polityczne stawiały sobie obie strony.
Bitwa o Lwów była jednak tylko początkiem znacznie szerszego konfliktu. Wojna polsko-ukraińska 1918-1919 objęła niemal całą Galicję Wschodnią i stała się elementem powojennego chaosu w Europie Środkowo-Wschodniej. W filmie przyglądamy się kolejnym etapom wojny, roli dyplomacji międzynarodowej, stanowisku Ententy oraz temu, w jaki sposób lokalny konflikt wpisał się w proces kształtowania granic odradzającej się Polski i niespełnionych aspiracji państwowych Ukraińców.
Szczególnie istotne jest pytanie o pamięć i interpretację tych wydarzeń. Dlaczego Bitwa o Lwów do dziś budzi silne emocje po obu stronach granicy? Na ile narracje narodowe uprościły złożoną rzeczywistość 1918 roku? Czy możliwe jest spojrzenie na ten konflikt bez mitów i heroizacji, z uwzględnieniem doświadczeń obu społeczeństw?
W filmie swoje spojrzenie prezentują historycy z Polski i Ukrainy, którzy konfrontują odmienne tradycje historiograficzne i próbują znaleźć wspólny język opisu dramatycznych wydarzeń lat 1918-1919:
- dr hab. Damian Markowski (Instytut Pileckiego)
- dr Oleh Pawłyszyn (Uniwersytet Lwowski im. Iwana Franki)
Zapraszamy do oglądania.