Wizyta studyjna członków mołdawskiej Rady Pamięci w Warszawie
Mołdawia buduje nowoczesne podejście do historii – a Centrum Mieroszewskiego towarzyszy jej w tym procesie.
W dniach 17–21 listopada 2025 r. Warszawa gościła delegację Rady Pamięci Republiki Mołdawii, nowo utworzonego organu doradczego odpowiedzialnego za badanie i upamiętnianie doświadczeń represji totalitarnych oraz rozwój instytucji dziedzictwa historycznego. Wizyta została zorganizowana przez Centrum Mieroszewskiego jako element długofalowej współpracy między Polską a Mołdawią w obszarze historii, kultury i polityki pamięci.
Wspólna praca nad przeszłością
Członkowie Rady spotkali się z przedstawicielami najważniejszych instytucji publicznych, w tym ministerstw, instytutów badawczych oraz muzeów historycznych. W rozmowach podkreślali, że Polska jest dla nich naturalnym partnerem – krajem, który przeszedł własną drogę budowania instytucji pamięci i nowoczesnych narracji o XX wieku.
Jak zaznaczyła jedna z uczestniczek:
„Wizyta studyjna w Polsce to dla nas wyjątkowa okazja, by lepiej zrozumieć, jak Polacy traktują pamięć. Zobaczyliśmy wiele instytucji, których misją jest ochrona historii i pamięci o okupacji. Niestety w Mołdawii takich instytucji wciąż brakuje.” – powiedziała Ludmila Cojocari, kierowniczka Muzeum Ofiar Deportacji i Represji Politycznych.
Delegacja podkreślała, że doświadczenia zdobyte w Polsce będą argumentem w rozmowach z władzami w Kiszyniowie o budowie nowoczesnej infrastruktury pamięci.
„Mamy nadzieję, że po powrocie będziemy mogli dzielić się najlepszymi praktykami z rządem i zabiegać o przyjęcie podobnych rozwiązań w Mołdawii.” – powiedział Alexandru Postica, prezes Stowarzyszenia Byłych Zesłańców i Więźniów Politycznych Mołdawii, Przewodniczący Rady Pamięci, Członek Najwyższej Rady Sądownictwa
Dlaczego pamięć jest dziś kluczowa dla Mołdawii?
Delegaci podkreślali, że praca nad pamięcią historyczną nie jest w Mołdawii kwestią symboliczną, ale elementem bezpieczeństwa, odporności demokratycznej i integracji europejskiej.
„Pamięć historyczna to fundament mołdawskiej odporności demokratycznej. Nasze społeczeństwo musi znać prawdę o deportacjach, represjach i głodzie organizowanym przez władze sowieckie.” – dodał Alexandru Postica.
Wskazywali także na znaczenie edukacji i budowania spójnej tożsamości — zwłaszcza w kontekście starań o wejście do Unii Europejskiej:
„Pamięć historyczna pomaga konsolidować nasze społeczeństwo, budować wartości demokratyczne wśród młodego pokolenia i tworzyć most między generacjami. To część naszego wysiłku, by stać się częścią europejskiej kultury pamięci.” – powiedziała Ludmila Cojocari
Co daje ta współpraca?
Polska — dzięki doświadczeniu w budowie instytucji pamięci od lat 90. — jest dla Mołdawii ważnym partnerem. Wizyta była okazją do:
– wymiany ekspertów i metod pracy,
– poznania modeli zarządzania dziedzictwem,
– dyskusji o edukacji i badaniach nad represjami,
– rozmów o zagrożeniach dla pamięci ze strony propagandy i dezinformacji.
„Ze względu na propagandę i hybrydową wojnę prowadzoną przeciw Mołdawii walka o pamięć jest dziś kluczowa. Trzeba bronić jej przed zniekształceniami.” – powiedział Alexandru Postica.
Rola Centrum Mieroszewskiego
Centrum Mieroszewskiego było gospodarzem i moderatorem większości spotkań. Jego rolą było stworzenie przestrzeni do dialogu, połączenie partnerów instytucjonalnych oraz wsparcie Rady Pamięci w budowaniu strategii dalszego działania.
Współpraca będzie kontynuowana — zarówno na poziomie instytucjonalnym, jak i eksperckim.