Czy Polska potrzebuje nowej myśli politycznej? | Centrum Mieroszewskiego

Kto dziś w Polsce tworzy idee, które za dziesięć czy dwadzieścia lat mogą stać się polityką? Czy w świecie zdominowanym przez kolejne kryzysy, sondaże i bieżący spór potrafimy jeszcze myśleć o państwie w dłuższej perspektywie?

Centrum Mieroszewskiego zaprasza na cykl trzech spotkań w Gdańsku, Warszawie i Krakowie, których punktem wyjścia jest postać i myśl Juliusza Mieroszewskiego – jednego z najważniejszych publicystów paryskiej „Kultury”.

Kiedy sięgamy po jego teksty z drugiej połowy XX wieku, widzimy, jak długofalowo myślał o miejscu Polski w zmieniającej się Europie. Ze szczególną uwagą patrzył na Wschód i relacje z Ukrainą, Litwą, Białorusią i Rosją. Właśnie tam szukał odpowiedzi na pytanie o przyszłe bezpieczeństwo Polski.

Nie trzymał się przy tym raz przyjętych założeń. Zmieniała się rzeczywistość – zmieniał również własne poglądy i korygował wcześniejsze diagnozy. Zawsze jednak próbował patrzeć dalej niż na bieżące wydarzenia. Wiele idei wypracowanych przez Mieroszewskiego i środowisko paryskiej „Kultury” z czasem weszło do głównego nurtu polskiej polityki, choć powstawały z dala od kraju.

Nie chcemy jednak pytać, co Mieroszewski powiedziałby dzisiaj. Interesuje nas coś innego: czy potrafimy dziś myśleć o Polsce w podobnie długiej perspektywie – łączyć wartości z realistyczną oceną własnych możliwości, zmieniać diagnozy wraz ze zmieniającą się rzeczywistością i tworzyć idee, które nie muszą być możliwe do zrealizowania natychmiast.

Czy Polska potrzebuje nowej myśli politycznej? Kto ją dziś tworzy – politycy, intelektualiści, eksperci, dziennikarze? Czy istnieje jeszcze przestrzeń dla idei powstających poza logiką sondaży i bieżącego sporu? I czy potrafimy myśleć nie tylko o tym, co możliwe dzisiaj, ale również o tym, co może stać się możliwe za dziesięć czy dwadzieścia lat?

Gdańsk i Warszawa za nami

Pierwsza rozmowa odbyła się podczas Gdańskich Targów Książki. Punktem wyjścia była postać Mieroszewskiego i jego sposób myślenia: jak łączył polityczny realizm z wartościami, dlaczego zmieniał własne diagnozy i co oznaczało dla niego „wymyślanie Polski na nowo”.

W Warszawie, podczas Big Book Festival, poszliśmy krok dalej. Marek A. Cichocki, Agnieszka Lichnerowicz i Maciej Łuczak, w rozmowie prowadzonej przez Esterę Flieger, zastanawiali się nad tym, czego z metody Mieroszewskiego możemy nauczyć się dzisiaj.

Skoro członkostwo w NATO i Unii Europejskiej – dwa wielkie cele polskiej polityki po 1989 roku – zostały osiągnięte, jaka idea powinna wyznaczać Polsce kierunek na kolejne dekady? Rozmowa dotyczyła miejsca Polski w zmieniającym się porządku międzynarodowym, relacji z Niemcami, Rosją i Ukrainą, a także tego, jak odróżniać trwałe cele polityki od metod, które trzeba dostosowywać do nowych okoliczności.

Powracała przy tym jedna z najważniejszych cech myślenia Mieroszewskiego: gotowość do zmiany sposobu działania bez rezygnacji z podstawowych wartości i celów. Dla niego metody mogły się zmieniać, ale zasadnicza wizja pozostawała trwała – Polska miała być państwem suwerennym, demokratycznym i bezpiecznym.

W dyskusji dużo miejsca zajęła również polityka wschodnia. Rozmówcy zastanawiali się nad znaczeniem relacji polsko-ukraińskich, sposobem myślenia o Rosji oraz nad tym, czy potrafimy patrzeć na naszych wschodnich sąsiadów nie tylko przez pryzmat bieżących wydarzeń, lecz również w perspektywie długofalowych interesów i przemian całego regionu.

Przed nami Kraków. Tam wrócimy do pytania, które prowadzi cały cykl: czy potrafimy dziś tworzyć idee wykraczające poza bieżący spór i myśleć o Polsce w perspektywie kolejnych dziesięcioleci?

Punktem wyjścia cyklu jest wydana przez Centrum Mieroszewskiego książka Macieja Łuczaka „Pragmatyczny wizjoner. Rzecz o Juliuszu Mieroszewskim”.

Spotkajmy się w Gdańsku, Warszawie i Krakowie

GDAŃSK – ZA NAMI
11 września, piątek, godz. 15.00
Gdańskie Targi Książki | Europejskie Centrum Solidarności | Biblioteka
Rozmowę z Maciejem Łuczakiem poprowadzi Estera Flieger.

WARSZAWA – ZA NAMI
26 września, sobota, godz. 12.00
Big Book Festival | Big Book Cafe, ul. J. Dąbrowskiego 81
W rozmowe wezmą udział: Marek A. Cichocki, Agnieszka Lichnerowicz, Maciej Łuczak. Spotkanie poprowadzi Estera Flieger.
Wydarzenie z transmisją na żywo.

KRAKÓW
23 października, piątek, godz. 11.00
Międzynarodowe Targi Książki w Krakowie
W rozmowe wezmą udział: Andrzej Brzeziecki, Marek A. Cichocki, Kaja Puto. Spotkanie poprowadzi Estera Flieger.

Głosy w dyskusji

Andrzej Brzeziecki – historyk, dziennikarz i publicysta, pracownik Ośrodka Studiów Wschodnich. Były redaktor „Tygodnika Powszechnego”. Redaktor „Rocznika OSW”. Autor książek reporterskich i biograficznych, m.in. „Wielka gra majora Żychonia. As wywiadu kontra Rzesza” oraz „Zmierzyć arszynem. Marek Karp i Ośrodek Studiów Wschodnich”.

Marek A. Cichocki – profesor nauk społecznych, politolog i historyk idei. Wykłada w Kolegium Europejskim w Natolinie oraz Collegium Civitas w Warszawie. Specjalizuje się w stosunkach międzynarodowych, polityce europejskiej i niemieckiej oraz historii intelektualnej i politycznej Europy.

Estera Flieger – absolwentka historii na Uniwersytecie Łódzkim; dziennikarka i publicystka „Rzeczpospolitej”, autorka stałego piątkowego felietonu oraz współprowadząca podcast „Rzecz o idei”.

Agnieszka Lichnerowicz – dziennikarka Trójki, autorka książki Idzie wojna?, współautorka podcastów „Świat na zakręcie” oraz „Rozumieć Ukrainę”. Jako reporterka relacjonowała wybory, konflikty i międzynarodowe spotkania na szczycie na całym świecie, m.in. w Rosji, Gruzji, Białorusi oraz ogarniętej tzw. arabską wiosną Afryce Północnej.

Maciej Łuczak – dr nauk społecznych, prawnik, dziennikarz, publicysta i politolog. W latach 2011–2016 doradca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej – dr. Łukasza Kamińskiego. Adiunkt w Instytucie Studiów Politycznych PAN. Autor książek o Stanisławie Barei i polskim kinie oraz monografii naukowej A imię jego 34. Postępowania karne wobec sygnatariuszy Listu 34 i popierających go pisarzy.

Kaja Puto – redaktorka naczelna KrytykaPolityczna.pl, dziennikarka i komentatorka spraw międzynarodowych. Specjalizuje się w Europie Wschodniej, Kaukazie Południowym i Niemczech. Publikuje w mediach polskich, niemieckich i międzynarodowych. 

Czy Polska potrzebuje dziś nowej myśli politycznej? Zapraszamy do wspólnego szukania odpowiedzi.